انتقال دانش

روش‌های انتقال دانش از مدیران به کارمندان

روش آبشار دانش یکی از روش‌های انتقال دانش در سازمان‌ها است که به مدیران و متخصصان کمک می‌کند تا دانش خود را به صورت هدفمند به کارمندان انتقال دهند.

دانش حیاتی هر کسب‌وکار، در اختیار مدیران و متخصصان آن سازمان است. روش آبشار دانش به مدیران و متخصصان کمک می‌کند تا دانش خود را به کارمندان انتقال دهند. رهبران یک سازمان با استفاده از روش آبشار دانش می‌توانند مطمئن شوند که دانش حیاتی سازمان علاوه بر اینکه برای نسل‌های بعد حفظ می‌شود، تاثیر آن نیز چند برابر می‌شود.

روش آبشار دانش یعنی علم متخصصان به چند فرد دیگر انتقال پیدا کند تا بار مسئولیت آن‌ها کمتر شود. هر آبشار مانند یک نمودار درختی یا شبکه ارسال پیام است که از یک متخصص شروع می‌شود؛ سپس هر یادگیرنده خود می‌تواند در نقش یاددهنده ظاهر شود. 

تکنیک آبشار دانش به جای اینکه فقط به انتقال دانش از متخصصان به یادگیرندگان تکیه داشته باشد؛ بر کارآموزانی تمرکز می‌کند که دانش را از فرد متخصص بیرون بکشند و آن را برای بهره‌برداری بیشتر در اختیار سایر افراد قرار دهند. با این کار متخصصان در زمان خود صرفه‌جویی می‌کنند؛ یادگیرندگان آموخته‌های خود را درونی‌سازی می‌کنند و وابستگی سازمان به نیروهای متخصص کمتر می‌شود.

با استفاده از تکنیک آبشار دانش به جای اینکه متخصصان دانش خود را ارائه کنند، کارآموزان دانش آن‌ها را استخراج می‌کنند و به سایر افراد منتقل می‌کنند. پژوهشگران دانشگاه هاروارد با همکاری چند شرکت با اندازه‌ها و صنایع مختلف چهار روش را مشخص کردند که متخصص بعدی (کارآموز متخصص اصلی) می‌تواند آبشارهای دانش را ایجاد کند. در در ادامه مطلب این چهار روش را معرفی می‌کنیم.

۱- انتقال دانش از طریق آموزش

در مدل انتقال دانش متخصص بعدی پس از آموزش‌های لازم از متخصصان اصلی، آموخته‌های خود را به افراد دیگر آموزش می‌دهد یا آن‌ها را راهنمایی می‌کند. این کار با ایجاد کارگاه‌های آموزشی انجام می‌شود. برای مثال در یک شرکت صنایع الکترونیک متخصص بعدی کارگاه‌های آموزشی برای اپراتورها و تکنسین‌های کنترل کیفیت برگزار می‌کند.

۲- ارائه چالش

در روش ارائه چالش، متخصص بعدی برخی مسئله‌ها و مشکلات را براساس تجربه‌های متخصص اصلی ایجاد می‌کند تا افراد را با چالش‌هایی که پیش رو خواهند داشت آشنا کند. او به جای اینکه راه‌حل‌‌ها را در اختیار افراد قرار دهد، از آن‌ها می‌خواهد که خودشان با مشکلات روبه‌رو شوند. پس از اینکه یادگیرندگان درباره راه‌حل‌های احتمالی یک موضوع بحث کردند و نظرات خود را به اشتراک گذاشتند؛‌ راه‌حل اصلی متخصص ارائه می‌شود. طبق برخی پژوهش‌هایی که درباره حافظه و کارکرد آن انجام شده است، ارائه چالش‌ها باعث می‌شود افراد آموخته‌های خود را بهتر به خاطر بسپارند. برای مثال در یک شرکتی که در حوزه بهداشت فعالیت می‌کند، متخصص یک فیلم درباره بازسازی فضای اتاق عمل یک بیمارستان به کارآموزان نشان می‌دهد و از آن‌ها می‌خواهد نظرات و راه‌حل‌های خود را درباره آن بگویند. پس از بحث و گفت‌وگو افراد و ارائه نظرات کارآموزان، متخصص راه‌حل خود را بیان می‌کند.

انتقال دانش

انتقال دانش

۳- گردهمایی و هم‌فکری

در این روش جلسه‌هایی تشکیل می‌شود که در آن متخصصان و افراد با تجربه‌های کمتر شرکت می‌کنند. در این جلسه‌ها، متخصصان درس‌هایی را ارائه می‌کنند؛ سپس از افراد گروه می‌خواهند درباره آن‌ها بحث کنند. برای مثال در شرکتی که در حوزه بهداشت فعالیت می‌کند بیش از ۳۰ نفر کار نوسازی تاسیسات یک بیمارستان را انجام دادند. برای این کار به تیم‌های کوچک‌تر تقسیم شدند و عکس‌هایی از تاسیسات موجود را مرور کردند. این تیم‌ها فهرستی از مشکلات ایجاد شده تهیه کردند سپس با یکدیگر بحث کردند و دانش خود را به اشتراک گذاشتند. این کار باعث می‌شود افراد به خوبی دانش خود را به اشتراک بگذارند.

۴- ترجمه و مستندسازی

در بسیاری از سازمان‌ها روال کاری شرکت به صورت شفاهی و مستند‌نشده است؛ به همین علت با استعفای برخی از اعضای مهم سازمان، کمپانی ضعیف‌تر می‌شود. هدف از روش، مستندسازی دانش متخصصان در قالب فایل‌های صوتی، ویدیویی، چک‌لیست، دستورالعمل و راهنما است که اهمیت زیادی در انتقال دانش از متخصصان به کارکنان دیگر دارد. برای مثال مدیر ارتباطات در یک سازمان پادکست‌هایی تهیه کرده است که محتوای آن مصاحبه با متخصصان درباره نحوه مذاکره آن‌ها با مشتریان، مقابله آن‌ها با مسئله‌های مختلف و ارائه راه‌حل است این پادکست‌ها به انتقال دانش از متخصصان به کارآموزان کمک زیادی می‌کند.

روش‌های جلوگیری از تحریف دانش هنگام انتقال

آبشارهای دانش فایده‌های زیادی برای سازمان‌ها و افراد مختلف دارند. یکی از مهم‌ترین دلایل اهمیت آبشار دانش این است که متخصصان بعدی پس از مدتی در استخراج دانش از متخصصان اصلی مهارت پیدا می‌کنند. با استفاده از چهار تکنیکی که گفته شد، متخصصان بعدی به علت اینکه خودشان روزی کارآموز بوده‌اند به خوبی می‌توانند دانشی که آموخته‌اند را به روش قابل فهم، به افراد کم‌تجربه انتقال دهند. با این کار ممکن است دانش هنگام انتشار و انتقال آن به افراد دیگر تغییر پیدا کند. برای جلوگیری از این تحریف‌ها دو روش وجود دارد. ابتدا محتوای مورد آموزش قبل از اینکه دانش مستند‌نشده در قالب آموزش منتقل شود و در جلسه‌های هم‌اندیشی قرار گیرد، باید به‌وسیله متخصصان اصلی بازبینی شود. 

به دلیل اینکه آبشار دانش قابل مشاهده و شفاف است قابل اعتمادتر از جریان غیررسمی و بدون نظارت است. آبشارهای دانش به عنوان بخشی از برنامه‌های رسمی انتقال دانش تنظیم شده‌اند؛ به همین علت متخصص بعدی مسئولیت دارد که پس آموزش کارآموزان نتیبجه کار را  به مدیریت گزارش دهد.

برای مدیریت دانش در سازمان‌ها ابزارها و فنون گوناگونی وجود دارد که به‌وسیله فناوری اطلاعات پشتیبانی می‌شود. هرچه زیرساخت‌های مربوط به فناوری قوی‌تر باشد، میزان دسترسی به اهداف نیز بیشتر می‌شود.

استفاده از این روش‌ها برای انتقال دانش در کسب‌وکارها، علاوه بر اینکه پایه‌های کسب‌وکار را محکم‌تر می‌کند، مهارت‌های ارتباطی و مشارکت بین اعضای سازمان را نیز بیشتر می‌کند. یکی دیگر از مزایای روش آبشار دانش، به‌ویژه در روش‌های گردهمایی و ارائه چالش این است که  کارکنان با مهارت‌های بخش‌های دیگر سازمان آشنا می‌شوند. این کار در اجرای فرآیندها در بخش‌های مختلف سازمان نقش مهمی دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *